Profesjonalny projekt badawczy z wykorzystaniem okulografii w edukacji to inwestycja rzędu 200-500 tysięcy złotych i 2-3 lata pracy zespołu. Bez przemyślanego konsorcjum, realistycznego budżetu i dobrze dobranego źródła finansowania większość wniosków grantowych nie przechodzi oceny formalnej. W Polsce działa jednak kilkanaście zespołów, które skutecznie pozyskały środki na badania eyetrackingowe – poznaj ich strategie.
Dlaczego projekty eyetrackingowe w edukacji wymagają konsorcjum i jak je zbudować?
Wymogi formalne programów grantowych
Samodzielny wniosek uczelni na zakup sprzętu okulograficznego ma statystycznie niskie szanse powodzenia. Narodowe Centrum Badań i Rozwoju (NCBiR) wymaga konsorcjum naukowo-biznesowego lub współpracy uczelnia-szkoła, która gwarantuje wdrożenie wyników badań. Projekt „Eyes4ICU” realizowany przez Uniwersytet Łódzki i Uniwersytet SWPS w ramach programu „Dostępność Plus” (2021-2024) pokazuje, jak budować takie partnerstwo.
Skład zespołu projektowego
W zespole projektowym B+R powinni znaleźć się: kierownik naukowy z dorobkiem w neuroedukacji, specjalista ds. eye trackingu (najlepiej po szkoleniach z obsługi konkretnego sprzętu), psycholog lub pedagog oraz nauczyciel-praktyk z partnera aplikacyjnego. Konsorcjum zwiększa wiarygodność wniosku i pozwala na realny transfer wiedzy do praktyki szkolnej.
Jarosław Muras, prezes Eyetracking Solutions – wyłącznego partnera platformy iMotions w Polsce – podkreśla, że „większość historii eye trackingowych w Polsce miała początek w projektach łączących badaczy akademickich z praktykami”. Współpraca uczelnia-szkoła wymaga formalnej umowy konsorcjum określającej role, budżet i prawa do własności intelektualnej wyników badań.
Ile naprawdę kosztuje projekt eyetrackingowy i jak zaplanować budżet na 3 lata?
Uwaga: Podane kwoty są orientacyjne i mogą się różnić w zależności od dostawcy, konfiguracji sprzętu i kursu walut (dane aktualne na styczeń 2026). Zawsze weryfikuj aktualne ceny u producenta.
Aparatura i oprogramowanie badawcze
Aparatura to największa pozycja budżetowa. Profesjonalne eye trackery ekranowe typu Tobii Pro Spectrum 600Hz kosztują 150-400 tysięcy złotych – ASM Research posiadające jedyny taki sprzęt w Polsce informuje, że jego wartość przekracza 300 tysięcy złotych. Alternatywą są tańsze rozwiązania: Gazepoint (30-50 tys. PLN) lub eye trackery mobilne Tobii Pro Glasses 3 (80-120 tys. PLN).
Do tego dochodzi oprogramowanie analityczne – platforma iMotions to koszt 20-50 tysięcy złotych rocznie.
Koszty operacyjne i publikacje
Koszty osobowe w projektach NCN wynoszą zwykle 60-70% budżetu całkowitego. Szkolenia eyetrackingowe dla zespołu to wydatek 10-30 tysięcy złotych, badania pilotażowe z grupą 20-30 uczniów – kolejne 15-25 tysięcy PLN. Publikacje open access w czasopismach z listy MEiN kosztują 5-15 tysięcy złotych za artykuł.
Przykładowy podział budżetu 36-miesięcznego projektu NCN (450 tys. PLN):
- Aparatura i oprogramowanie: 180 tys. PLN
- Koszty osobowe: 200 tys. PLN
- Badania i publikacje: 50 tys. PLN
- Pozostałe wydatki: 20 tys. PLN
NCN, NCBiR czy Horyzont Europa: który program wybrać dla badań eyetrackingowych w szkole?
NCN – badania podstawowe
Narodowe Centrum Nauki (NCN) finansuje badania podstawowe przez programy OPUS (100-500 tys. PLN rocznie) i SONATA BIS dla wybitnych naukowców. Prof. Marcin Szwed z Uniwersytetu Jagiellońskiego otrzymał grant SONATA BIS na projekt „Procesy przetwarzania informacji wzrokowej w umiejętności płynnego czytania” – badania neuroobrazowania i okulografii u dzieci z dysleksją rozwojową. NCN nie wymaga partnera biznesowego, ale oczekuje publikacji w czasopismach z impact factor.
NCBiR – badania aplikacyjne
NCBiR kieruje środki na badania aplikacyjne wymagające wdrożenia. Program „Dostępność Plus” czy „Lider” oferują 500 tysięcy do 2 milionów złotych. Projekt musi mieć wymierny produkt końcowy. Może to być metodologia diagnostyczna, narzędzie edukacyjne lub standard postępowania dla szkół.
Horyzont Europa – projekty międzynarodowe
Horyzont Europa finansuje projekty międzynarodowe. Marie Skłodowska-Curie Actions oferują 1-2 miliony EUR, jak w projekcie LEAD-ME realizowanym przez SWPS z uniwersytetami w Niemczech, Danii i Szwajcarii.
NCN ogłasza konkursy OPUS zwykle w marcu i czerwcu – sprawdź aktualne terminy na projekty.ncn.gov.pl. NCBiR ogłasza konkursy kwartalnie. Globalny rynek technologii eye trackingu wzrósł z 1,01 miliarda USD w 2023 do prognozowanych 11,4 miliarda USD w 2032 roku (źródło: SNS Insider), a ponad 12 tysięcy publikacji naukowych wykorzystuje platformy Tobii (źródło: Tobii Pro).
Od pomysłu do publikacji: 5 etapów realizacji projektu eyetrackingowego
Etap 1: Przygotowanie formalne (3-6 miesięcy)
Ścieżka projektu B+R rozpoczyna się od przygotowania wniosku i uzyskania zgód bioetycznych – ten etap trwa 3-6 miesięcy. Badania z udziałem dzieci wymagają szczegółowych procedur i zgód rodziców, co często niedoszacowują początkujące zespoły.
Etap 2: Infrastruktura i kompetencje (2-4 miesiące)
Zakup i konfiguracja sprzętu plus szkolenie zespołu to kolejne 2-4 miesiące. Kalibracja eye trackera i opanowanie metodologii badań eyetrackingowych wymaga czasu i praktyki.
Etap 3: Testy i optymalizacja (3 miesiące)
Badania pilotażowe służą optymalizacji Areas of Interest (AOI) i weryfikacji procedur. Dr hab. Izabela Krejtz z Ośrodka Badań Okulograficznych SWPS, który współorganizował międzynarodową konferencję ACM ETRA, podkreśla znaczenie tej fazy dla jakości końcowych wyników.
Etap 4-5: Realizacja i disseminacja (12-24 miesiące)
Właściwe badania z uczniami trwają 6-12 miesięcy, a analiza danych okulograficznych, publikacje i wdrożenie to finałowe 6-12 miesięcy projektu. Pamiętaj, że 15-20% zebranych danych eyetrackingowych zwykle wymaga odrzucenia z powodu błędów kalibracji lub niskiej jakości nagrań.
Pierwsze kroki do własnego projektu eyetrackingowego
Jeśli planujesz prace badawczo-rozwojowe z eye trackingiem, skorzystaj z doświadczenia polskich ośrodków i specjalistów.
Twój plan działania:
- Do końca lutego 2026: Sprawdź terminy naborów na ncn.gov.pl i ncbr.gov.pl
- Teraz: Pobierz listę polskich projektów eyetrackingowych z bazy NCN – wpisz „eye tracking” w wyszukiwarkę
- Ten tydzień: Skontaktuj się z Ośrodkiem Badań Okulograficznych SWPS (28682-osrodek-badan-okulograficznych@swps.edu.pl) lub Eyetracking Solutions w sprawie konsultacji wstępnej
Realizujesz już projekt eyetrackingowy w edukacji lub znasz inne źródła finansowania? Uzupełnij ten przewodnik w komentarzach – Twoje doświadczenie może pomóc następnym badaczom.
Źródła wykorzystane w artykule
Instytucje i projekty:
- Narodowe Centrum Nauki (NCN) – https://www.ncn.gov.pl
- Narodowe Centrum Badań i Rozwoju (NCBiR) – https://www.ncbr.gov.pl
- Baza projektów NCN – https://projekty.ncn.gov.pl
- Ośrodek Badań Okulograficznych SWPS – https://swps.pl/28682-osrodek-badan-okulograficznych
- Projekt prof. Marcina Szweda (UJ) – https://ncn.gov.pl/przyklady-projektow/szwed
Raporty rynkowe i badania:
- SNS Insider: Eye Tracking Market Size, 2024 – https://www.snsinsider.com/reports/eye-tracking-market-2984
- IMARC Group: Eye Tracking Market Report, 2025 – https://www.imarcgroup.com/eye-tracking-market
- ZDM Mathematics Education: Eye-tracking research systematic review, 2025 – https://link.springer.com/article/10.1007/s11858-025-01699-8
Publikacje naukowe:
- Kowaluk-Romanek M., Wawer R.I.: Eyetrackingowe badanie weryfikacyjne procesu czytania u dzieci ryzyka dysleksji, Problemy Wczesnej Edukacji, 2019 – https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/pwe/article/view/3181
- Stolecka-Makowska A., Wolny R.: Możliwości zastosowania techniki eye tracking, Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach, 2016
Artykuł jest bardzo przystępny i zrozumiały dla osób, które chcą dowiedzieć się jak zrealizować prace badawczo-rozwojowe z wykorzystaniem eye trackerów. Jestem pod wrażeniem bogatej wiedzy autora na temat różnych źródeł finansowania oraz budżetu potrzebnego do przeprowadzenia takich badań. Bardzo przydatne są również przykłady, które zostały podane, pozwalają lepiej zrozumieć proces realizacji projektu. Jednakże, brakuje mi bardziej pogłębionych informacji na temat konkretnych przypadków zastosowania eye trackerów w praktyce oraz ewentualnych problemów, które mogą wystąpić podczas realizacji pracy badawczo-rozwojowej. Mimo to, artykuł jest inspirujący i skłania do działania w dziedzinie badań naukowych.
Komentarze mogą dodawać tylko użytkownicy posiadający aktywną sesję (po zalogowaniu).