Profesjonalny projekt badawczy z wykorzystaniem okulografii w edukacji to inwestycja rzędu 200-500 tysięcy złotych i 2-3 lata pracy zespołu. Bez przemyślanego konsorcjum, realistycznego budżetu i dobrze dobranego źródła finansowania większość wniosków grantowych nie przechodzi oceny formalnej. W Polsce działa jednak kilkanaście zespołów, które skutecznie pozyskały środki na badania eyetrackingowe – poznaj ich strategie.
Dlaczego projekty eyetrackingowe w edukacji wymagają konsorcjum i jak je zbudować?
Wymogi formalne programów grantowych
Samodzielny wniosek uczelni na zakup sprzętu okulograficznego ma statystycznie niskie szanse powodzenia. Narodowe Centrum Badań i Rozwoju (NCBiR) wymaga konsorcjum naukowo-biznesowego lub współpracy uczelnia-szkoła, która gwarantuje wdrożenie wyników badań. Projekt „Eyes4ICU” realizowany przez Uniwersytet Łódzki i Uniwersytet SWPS w ramach programu „Dostępność Plus” (2021-2024) pokazuje, jak budować takie partnerstwo.
Skład zespołu projektowego
W zespole projektowym B+R powinni znaleźć się: kierownik naukowy z dorobkiem w neuroedukacji, specjalista ds. eye trackingu (najlepiej po szkoleniach z obsługi konkretnego sprzętu), psycholog lub pedagog oraz nauczyciel-praktyk z partnera aplikacyjnego. Konsorcjum zwiększa wiarygodność wniosku i pozwala na realny transfer wiedzy do praktyki szkolnej.
Jarosław Muras, prezes Eyetracking Solutions – wyłącznego partnera platformy iMotions w Polsce – podkreśla, że „większość historii eye trackingowych w Polsce miała początek w projektach łączących badaczy akademickich z praktykami”. Współpraca uczelnia-szkoła wymaga formalnej umowy konsorcjum określającej role, budżet i prawa do własności intelektualnej wyników badań.
Ile naprawdę kosztuje projekt eyetrackingowy i jak zaplanować budżet na 3 lata?
Uwaga: Podane kwoty są orientacyjne i mogą się różnić w zależności od dostawcy, konfiguracji sprzętu i kursu walut (dane aktualne na styczeń 2026). Zawsze weryfikuj aktualne ceny u producenta.
Aparatura i oprogramowanie badawcze
Aparatura to największa pozycja budżetowa. Profesjonalne eye trackery ekranowe typu Tobii Pro Spectrum 600Hz kosztują 150-400 tysięcy złotych – ASM Research posiadające jedyny taki sprzęt w Polsce informuje, że jego wartość przekracza 300 tysięcy złotych. Alternatywą są tańsze rozwiązania: Gazepoint (30-50 tys. PLN) lub eye trackery mobilne Tobii Pro Glasses 3 (80-120 tys. PLN).
Do tego dochodzi oprogramowanie analityczne – platforma iMotions to koszt 20-50 tysięcy złotych rocznie.
Koszty operacyjne i publikacje
Koszty osobowe w projektach NCN wynoszą zwykle 60-70% budżetu całkowitego. Szkolenia eyetrackingowe dla zespołu to wydatek 10-30 tysięcy złotych, badania pilotażowe z grupą 20-30 uczniów – kolejne 15-25 tysięcy PLN. Publikacje open access w czasopismach z listy MEiN kosztują 5-15 tysięcy złotych za artykuł.
Przykładowy podział budżetu 36-miesięcznego projektu NCN (450 tys. PLN):
- Aparatura i oprogramowanie: 180 tys. PLN
- Koszty osobowe: 200 tys. PLN
- Badania i publikacje: 50 tys. PLN
- Pozostałe wydatki: 20 tys. PLN
NCN, NCBiR czy Horyzont Europa: który program wybrać dla badań eyetrackingowych w szkole?
NCN – badania podstawowe
Narodowe Centrum Nauki (NCN) finansuje badania podstawowe przez programy OPUS (100-500 tys. PLN rocznie) i SONATA BIS dla wybitnych naukowców. Prof. Marcin Szwed z Uniwersytetu Jagiellońskiego otrzymał grant SONATA BIS na projekt „Procesy przetwarzania informacji wzrokowej w umiejętności płynnego czytania” – badania neuroobrazowania i okulografii u dzieci z dysleksją rozwojową. NCN nie wymaga partnera biznesowego, ale oczekuje publikacji w czasopismach z impact factor.
NCBiR – badania aplikacyjne
NCBiR kieruje środki na badania aplikacyjne wymagające wdrożenia. Program „Dostępność Plus” czy „Lider” oferują 500 tysięcy do 2 milionów złotych. Projekt musi mieć wymierny produkt końcowy. Może to być metodologia diagnostyczna, narzędzie edukacyjne lub standard postępowania dla szkół.
Horyzont Europa – projekty międzynarodowe
Horyzont Europa finansuje projekty międzynarodowe. Marie Skłodowska-Curie Actions oferują 1-2 miliony EUR, jak w projekcie LEAD-ME realizowanym przez SWPS z uniwersytetami w Niemczech, Danii i Szwajcarii.
NCN ogłasza konkursy OPUS zwykle w marcu i czerwcu – sprawdź aktualne terminy na projekty.ncn.gov.pl. NCBiR ogłasza konkursy kwartalnie. Globalny rynek technologii eye trackingu wzrósł z 1,01 miliarda USD w 2023 do prognozowanych 11,4 miliarda USD w 2032 roku (źródło: SNS Insider), a ponad 12 tysięcy publikacji naukowych wykorzystuje platformy Tobii (źródło: Tobii Pro).
Od pomysłu do publikacji: 5 etapów realizacji projektu eyetrackingowego
Etap 1: Przygotowanie formalne (3-6 miesięcy)
Ścieżka projektu B+R rozpoczyna się od przygotowania wniosku i uzyskania zgód bioetycznych – ten etap trwa 3-6 miesięcy. Badania z udziałem dzieci wymagają szczegółowych procedur i zgód rodziców, co często niedoszacowują początkujące zespoły.
Etap 2: Infrastruktura i kompetencje (2-4 miesiące)
Zakup i konfiguracja sprzętu plus szkolenie zespołu to kolejne 2-4 miesiące. Kalibracja eye trackera i opanowanie metodologii badań eyetrackingowych wymaga czasu i praktyki.
Etap 3: Testy i optymalizacja (3 miesiące)
Badania pilotażowe służą optymalizacji Areas of Interest (AOI) i weryfikacji procedur. Dr hab. Izabela Krejtz z Ośrodka Badań Okulograficznych SWPS, który współorganizował międzynarodową konferencję ACM ETRA, podkreśla znaczenie tej fazy dla jakości końcowych wyników.
Etap 4-5: Realizacja i disseminacja (12-24 miesiące)
Właściwe badania z uczniami trwają 6-12 miesięcy, a analiza danych okulograficznych, publikacje i wdrożenie to finałowe 6-12 miesięcy projektu. Pamiętaj, że 15-20% zebranych danych eyetrackingowych zwykle wymaga odrzucenia z powodu błędów kalibracji lub niskiej jakości nagrań.
Pierwsze kroki do własnego projektu eyetrackingowego
Jeśli planujesz prace badawczo-rozwojowe z eye trackingiem, skorzystaj z doświadczenia polskich ośrodków i specjalistów.
Twój plan działania:
- Do końca lutego 2026: Sprawdź terminy naborów na ncn.gov.pl i ncbr.gov.pl
- Teraz: Pobierz listę polskich projektów eyetrackingowych z bazy NCN – wpisz „eye tracking” w wyszukiwarkę
- Ten tydzień: Skontaktuj się z Ośrodkiem Badań Okulograficznych SWPS (28682-osrodek-badan-okulograficznych@swps.edu.pl) lub Eyetracking Solutions w sprawie konsultacji wstępnej
Realizujesz już projekt eyetrackingowy w edukacji lub znasz inne źródła finansowania? Uzupełnij ten przewodnik w komentarzach – Twoje doświadczenie może pomóc następnym badaczom.
Źródła wykorzystane w artykule
Instytucje i projekty:
- Narodowe Centrum Nauki (NCN) – https://www.ncn.gov.pl
- Narodowe Centrum Badań i Rozwoju (NCBiR) – https://www.ncbr.gov.pl
- Baza projektów NCN – https://projekty.ncn.gov.pl
- Ośrodek Badań Okulograficznych SWPS – https://swps.pl/28682-osrodek-badan-okulograficznych
- Projekt prof. Marcina Szweda (UJ) – https://ncn.gov.pl/przyklady-projektow/szwed
Raporty rynkowe i badania:
- SNS Insider: Eye Tracking Market Size, 2024 – https://www.snsinsider.com/reports/eye-tracking-market-2984
- IMARC Group: Eye Tracking Market Report, 2025 – https://www.imarcgroup.com/eye-tracking-market
- ZDM Mathematics Education: Eye-tracking research systematic review, 2025 – https://link.springer.com/article/10.1007/s11858-025-01699-8
Publikacje naukowe:
- Kowaluk-Romanek M., Wawer R.I.: Eyetrackingowe badanie weryfikacyjne procesu czytania u dzieci ryzyka dysleksji, Problemy Wczesnej Edukacji, 2019 – https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/pwe/article/view/3181
- Stolecka-Makowska A., Wolny R.: Możliwości zastosowania techniki eye tracking, Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach, 2016
